M38
From Celestia
M38, NGC1912, Cr67 gromada otwarta w gwiazdozbiorze Woźnicy. Odkryta przez Giovanni Batista Hodierna przed rokiem 1654 i niezależnie odnaleziona przez Le Gentila w 1749 roku. Charles Messier dodał ją do swojego katalogu 25 września 1764 roku.
Jest to duża o nieregularnym kształcie gromada otwarta, zawierająca ponad 100 gwiazd o jasności ok. 9 mag i więcej (zob. klasa Trumplera). Najjaśniejsza gwiazda, która wchodzi w skład gromady jest żółtym olbrzymem typu widmowego G0 o jasności 7.9 mag. Jej charakterystycznym elementem jest wzór greckiej litery π lub ukośnego krzyża opartego na najjaśniejszych gwiazdach gromady.
Spis treści |
Nazwy katalogowe
| M | 38 |
|---|---|
| NGC | 1912 |
| Cr | 67 |
| Mel | 36 |
| OCL | 433 |
| Lund | 181 |
| GC | 1119 |
Podstawowe informacje
| Rektascensja | 5h 28m 42.00s (J2000) |
|---|---|
| Deklinacja | +35° 50’ 60.0" (J2000) |
| Gwiazdozbiór | Woźnica |
| Typ obiektu | OPNCL |
| Jasność | 6.4 (mag) |
| Jasność powierzchniowa | 12.00 (mag) |
| Rozmiar kątowy | 21.0' x 21.0' |
| Klasa Shapleya | e |
| Klasa Trumplera | II 2 r |
| Opis Dreyera | Cl, B, vL, vRi, iF, st L & S |
| Odległość od Słońca | 4.2 kly |
| Rozmiar | 25 ly |
| Wiek | 220 mln lat (Sky Catalog 2000) |
Położenie
Gromada znajduje się niemal w centralnej części Woźnicy w odległości ok. 2° 29’ od M36, 01° 23’ od 24 Aur (5.07 mag) i 01° 44’ od 24 Aur (σ Aur, 4.99 mag).
Jak odszukać
M38 wraz ze swoimi sąsiadkami M36 i M37 z całą pewnością nadają się na początkowe cele dla początkujących obserwatorów nieba. Głównie dlatego (pomijając ich jasność i rozmiar), że nie brakuje w ich najbliższej okolicy jasnych latarni, które aż proszą się wykorzystanie.
Zapewne jak w większości tak znanych DSów, każdy z Was ma jakiś swój ulubiony i sprawdzony sposób doskoczenia do nich. Dlatego z wielu możliwych i pewnie równie wygodnych sposobów, przedstawię ten który zawsze mi się sprawdzał, nawet pod średnim niebem.
Zaczynamy od trójkąta opartego na 3 jasnych gwiazdach: θ Aur (37 Aur, 2.62 mag), β Tau (112 Tau, 1.65 mag) i ι Aur (3 Aur, 2.69 mag). Zaczynając do tej ostatniej za pomocą szukacza, czy telrada poruszamy się wzdłuż linii do θ Aur. Po ok 1/3 długości powinniśmy wyłapać kilka jasnych gwiazd w kształcie "rogala" (zaznaczone na mapce, najjaśniejsze z nich to 16 Aur (4.54 mag) i 19 Aur (5.03 mag)).
Teraz możemy spróbować doskoczyć do niej. Jeśli nie czujemy się najpewniej to możemy zawsze posiłkować się drugim "rogalem" opartym na kilku gwiazdach po drodze (najjaśniejsza z nich to φ Aur (24 Aur, 5.07 mag)).
Obserwacje wizualne
Zgodnie z TNSOG gromada zawiera asteryzm w kształcie greckiej litery π i pewne ciemniejsze obszary praktycznie pozbawione gwiazd. Warto trochę poeksperymentować, nie koniecznie trzymać się małych powiększeń rzędu 30-40x.
Notatki obserwacyjne
?.11.2009
- Data: ?.11.2009
- Miejsce: 51° 19’ 48" N, +21° 30’ 36" W
- Godzina: ?
- Seeing: ?
- Zasięg: ok. ?
- Przejrzystość: ?
- Teleskop: 8" Newton
Czyli trzecia najjaśniejsza gromada otwarta w Woźnicy o rozmiarze 21'. Przy pow. 44x jest wyraźnie ciemniejsza od pozostałych. Najtrudniej też wydzielić ją z tła. Próbowałem doszukać się wzoru litery "pi". Początkowo jednak jedyne co mi do głowy przychodziło to spaghetti, czyli dużo wyraźnych ramion poplątanych bez zauważalnej struktury. Jednak po pewnym czasie zwróciłem uwagę na ciemniejsze centrum gromady i wtedy dostrzegłem zarysy, bardziej przypominające literę "x". O co chodzi z tą "pi" wyjaśnię cytatem z seds: Its brightest stars form a pattern resembling the Greek letter Pi, or (according to Webb) an "oblique cross" i szkicem Jeremyego Pereza KLIK. Przy pow. 77x tak jak w przypadku M37, prezentuje się bardziej okazale. Ramiona trochę bardziej się rozmyły jednak pojawiło się kilka słabszych gwiazd, co w połączeniu z niemal pustym centrum (za wyjątkiem dosłownie kilku gwiazd) uwypukliło jej kształt. Jej klasa Trumplera to II2r, czyli o słabej koncentracji w kierunku centrum, średniej różnicy w jasności gwiazd i bogata w gwiazdy.
--Lech 22:50, 30 sty 2010 (CET)
