Jowisz
From Celestia
Jowisz - król planet, piąta planeta według oddalenia od Słońca i największe ciało niebieskie Układu Słonecznego, jest również jednym z najjaśniejszych obiektów na niebie. Nosi nazwę największego rzymskiego boga. Planeta dała nazwę grupie czterech obiektów, tzw. planet jowiszowych, o podobnej budowie wewnętrznej i składzie chemicznym, z licznymi rodzinami satelitów i systemami pierścieni.
Spis treści |
Dane Jowisza
Jowisz okrąża słońce w ciągu prawie 12 lat, w odległości ponad pięciokrotnie większej niż Ziemia od Słońca – 780 mln. km. Porównanie z Jowiszem pozwala ocenić, jak maleńką drobiną kosmiczną jest Ziemia. Jowisz jest tysiąc razy lżejszy od słońca, a ponad trzystakrotnie cięższy od naszej planety! Jego średnica przewyższa Ziemi mniej więcej 11-krotnie – liczy prawie 143 tys. km. Planeta szybko wiruje wokół osi, niemal prostopadłej do płaszczyzny orbity. Gdyby tak samo poruszała się ziemia nie było by pór roku – lata i zimy. Jeden pełny obrót Jowisz wykonuje w ciągu niespełna 10 godzin; jest to najkrótszy okres obrotu wśród planet naszego systemu. Konsekwencją szybkości jest niezwykle duże spłaszczenie tego globu – jego promień równikowy jest o 4200 km dłuższy od promienia biegunowego.
Księżyce Jowisza
Jowisz ma wiele satelitów. Są to bardzo interesujące obiekty. Najsłynniejsze z nich, odkryte w 1610 roku przez Galileusza to: Io, Europa, Ganimedes i Kalisto. Galileusz nazywał je gwiazdami medycejskimi, czyniąc to w celu pozyskania przychylności swego mecenasa, Kosmy II Medyceusza (1590 – 1621). Księżyce krążą wokół planety po kołowych orbitach, dokładnie w płaszczyźnie równika. Rozmiarami zbliżone są do naszego Księżyca i podobnie jak on zwracają się ku macierzystej planecie stale tą samą stroną. Można je dostrzec w lornetce. Bez wątpienia najciekawszymi satelitami Jowisza są Europa i Io. Europę prawdopodobnie pokrywają oceany, w których na dużej być może występuje życie organiczne. Na Io występuje silna aktywność wulkaniczna – skutek działania sił pływowych Jowisza. Ganimedes jest największym księżycem księżycem w Układzie Słonecznym, większym od Merkurego i Plutona.
Sztuczne satelity, komety i ich zasługi
Sonda Voyager I podczas przelotu koło Jowisza w marcu 1979 roku odkryła w płaszczyźnie równikowej planety słaby pierścień drobnej materii. Jednym z najbardziej widowiskowych zjawisk ostatnich lat było zderzenie komety Shoemaker-Levy 9 z Jowiszem. Tę potężną katastrofę poprzedziło rozerwanie jej jądra na 21 fragmętów, które jak łańcuszek kierowały się wprost na gazowego olbrzyma. W końcu kometa dotarła do Jowisza i ludzkość zyskała okazję obserwacji skutków kosmicznego zderzenia. Gdyby podobny wypadek przytrafił się Ziemi, byłby to koniec gatunku ludzkiego.
Skład wewnętrzny Jowisza
Jądro Jowisza składa się ze skały która stanowi 13% masy planety dalsze warstwy składają się z metalicznego, płynnego i gazowego wodoru które przechodzą łagodnie jedna na drugą.
Skład atmosfery i anomalie pogodowe Jowisza
Atmosfera Jowisza składa się głównie z wodoru (86%) i helu (14%)(biorąc pod uwagę liczbę atomów), a biorąc pod uwagę masę wodór (75%) hel (24%) około 1% (w głębszych warstwach atmosfery do 5%) stanową cięższe pierwiastki (metan, woda, amoniak, węgiel, etan, siarkowodór, neon, tlen, fosforowodór i siarka). Wyższe warstwy atmosfery podlegają rotacji różnicowej tzn. okres obrotu atmosfery na biegunach jest ok. 5 minut dłuższy niż na równiku. Efekt ten po raz pierwszy zaobserwował Giovanni Cassini w 1690 r. Oprócz tego pasma chmur na różnych wysokościach poruszają się w przeciwnych kierunkach. Wszystkie te zjawiska powodują powstawanie gwałtownych turbulencji i burz - do rzadkości nie należą wiatry o prędkości dochodzącej do 600 km/h. Najbardziej znanym szczegółem jego powierzchni jest Wielka Czerwona Plama, będąca wirem o średnicy większej niż średnica Ziemi.
Obserwacje Jowisza
Do amatorskiej obserwacji Jowisza i jego księżyców wystarczy zwykła lornetka, aby jednak obserwować cienie satelitów na tarczy planety, należy użyć teleskopu o co najmniej 12 cm. Dzięki zastosowaniu powiększenia 60 – 100-krotnego można dostrzec charakterystyczne pasy w atmosferze, ich barwy i pofałdowania, a także Wielką Czerwoną Plamę – ogromny wir (na podobieństwo ziemskich cyklonów tropikalnych), obserwowany od chwili odkrycia w 1664 roku. Użycie teleskopu o średnicy co najmniej 15 cm, o powiększeniu 200-krotnym, pozwoli dostrzec mniejsze i subtelniejsze struktury w atmosferze gazowego olbrzyma.
Źródła
-"Niebo na weekend",Wikipedia
